ma 30 okt/3 nov. Verklaring

Drie theaters vragen om een 'inhoudingsplichtigenverklaring'. Anders mogen ze de gage niet uitkeren. Bij de belastingdienst Roosendaal heeft nog nooit iemand er van gehoord. "En er staat hier iemand naast me die werkt al 25 jaar en schudt ook van nee." "Wijst ie ook met zijn vinger naar zijn voorhoofd?" vraag ik bits. Nee, dat nog niet. "mevrouw, probeer ik opnieuw, drie respectabele theaters vragen los van elkaar om zo'n verklaring, dus dat moet echt wel iets zijn." "Probeert u het eens op belastingdienst.nl, breekt ze af. Leuker kunnen ze het niet maken, maar gemakkelijker voor zichzelf wel. Mijn boekhouder weet ook van niets. Ondertussen stromen de rekeningen binnen. Maar wat heeft Stichting Raakvlak bijgevoegd, die voor Bill factureert? Jawohl, het bewuste papiertje. Inhoudingsplichtiugenverklaring artiesten. Het vrijwaart de theaters van de plicht om loonbelasting te betalen. Ik ga er meteen maar mee naar het belastingkantoor in Roosendaal, maar die geven alleen een faxnummer mee. Ik breng ook nog even wat extra affiches in De Kring. Directeur Leo Kievit spreekt zijn verbazing uit dat op Nachtlied niet gewoon 400-500 mensen afkwamen. En zegt eerlijk dat hij het aanbod voor An & Jan volgend jaar even op de stapel reserve legt. 'Wacht maar tot je Nachtlied ziet...' plaag ik. Maar een beetje onrust geeft het wel. Toch al in een sombere, lege stemming omdat Hans' vader inderdaad is overleden. 65 pas. Hij zou in Deventer komen kijken...

 

wo 2 nov. 's Middags eerst een vergadering bij Universal Classics over de opnames van de Nederlandse Matthäus. Tania Kross wordt alt 1. Ik krijg haar laatste cd mee. Corazón. Spettert. Door naar de Vest. In Alkmaar zitten 320 man. Dat geeft weer goede moed. Ik begin het optreden alleen, en speel de ode aan Theo van Gogh op de wijs van Vincent van Don McLean. De tekst gaat goed, de akkoorden minder, maar dat maakt niet uit. Een huiver door de zaal bij het derde couplet "'s Morgens op de fiets, pal voor het stadsdeelkantoor" Als ik vervolgens Mensen welterusten inzet ben ik het eerste couplet kwijt. Zat met mijn gedachten ook nog bij Theo. Het optreden zit vol vreemde emoties. Lieve Hans houdt zich dapper. Ook op rare momenten als het "Vader, vader" in Oom Harrie, of de lollige ziekenhuiscene met Oma in Coma. Twee weken geleden stierf Astrids lievelingsbroer, een week geleden Sandra's zorgmoeder. IJselijk veel. Schuberts Nachtlied, wat ik schreef in de laatste levensmaanden van mijn vader is ook moeilijk met mijn broer op de tweede rij. Publiek erg enthousiast, al wacht er thuis een mailtje van een bezoekster die er niks aan vond, we zagen er uit als een stelletje dronken zwervers en moeten ook maar dat soort publiek zoeken. Geen woord over muziek of teksten. Ik begrijp niet goed wat ze had verwacht, evengoed jammer als je iemand een teleurstellende avond bezorgt.

's Nachts lig ik wakker van mijn inhoudingsplichtigenverklaring, want op zo'n manier krijg ik geen geld en kan de nota's en salarissen niet betalen. 's Morgens in alle vroegte - Elvis zit om half zeven rechtop te zingen 'wakker worden, wakker worden' – herinnert Daan zich dat er nog een blauwe envelop in de maxi cosi ligt, en hoera, helemaal goed. In mijn blote kont op pantoffels stuur ik ' m eerst als pdf naar alle theaters waar we zijn geweest, en maak dan een stel nieuwe facturen met mijn verklaring op de achterkant. Erg stoer en officieel. Dan belt Joost Nuissl van de Kleine Komedie met een voor mij veel betere datum en boek ik prompt vier theaters bij voor An & Jan. 's Avonds in Eindhoven voor het laatst in de Globe zaal. Ik heb er vroeger heerlijk gespeeld, de laatste jaren is ie wat uitgewoond, hoewel het in Eindhoven als altijd correct verzorgd is. Terug in de auto verzin ik lappen tekst voor San Francisco. "Al die mensen van San Francisco dragen nu nooit meer bloemen in hun haar" met een bittere regels hoe hippies van toen nu op de beurs speculeren. Kan wel wat worden.

Het is nu 4 uur in de morgen. Vannacht twee voor

za 5/zo 6: Singer

"Dat nachtlied dagboek is meer het verhaal van jou als producent," plaagt Bill als ik zaterdag Singer Laren binnenkom. "Dat staat er ook boven, Bill," weer ik af, "als ik alleen maar kan opschrijven hoe goed jullie elke avond weer zijn... Dat lezen de mensen in het fanboek wel." We eten in de foyer. Mijn Daan heeft lekkere Mexicaanse aardappeltjes, boontjes en groenteballetjes meegegeven. Donderdag was er perfecte zuurkool van Bills vrouw Marian. Het is een leuk familietje geworden, heel vreemd dat we na vanavond nog maar tien optredens te gaan hebben.
Ik heb nog nooit in Singer gespeeld, en dat voelt met terugwerkende kracht als een gemis. Wat een mooi droog geluid. Astrid is in een jolige bui en randt me bij Lola bijna aan. "Je werd bleker dan je pak," zegt Hans in de pauze. Volgens mij moest ik juist blozen. Dat been waar ze op ging zitten, steek ik niet meer uit... De optredens kunnen niet meer fout gaan, maar het blijft precisiewerk hoe ontspannen en pretentieloos het ook klinkt. Zo mis ik al een paar avonden bij "Waar zijn die zoete zomers" (You've lost that lovin' feeling) halverwege over te schakelen van tweede stem op Bill naar een antwoordkoortje met Hans. Niemand in de zaal zal het opvallen, maar doe je het goed voegt het toch toe. Bij Goodnight Irene worden niet alleen Laren, Bussum en Huizen slaap zacht toegezongen, maar getuige kreten uit het publiek komt menigeen van verder: Wijk bij Duurstede, Winterswijk, Roermond! Na afloop geef ik altijd de zaaltechniek een handje als dank. Opvallend hoe enthousiast ze de hele toer tot nu toe bedanken voor de leuke avond en "tot de volgende keer" roepen. In de nazit nog een gesprek over vertalen met een vriend van Bill die muzikale theaterprogramma's produceert. Kan nog wel iets uitkomen.

's Nachts bij musicnotes.com partituur opgehaald voor potentiële An& Jan krakers als I've Got you, babe en Stand by your man. Op zondag zowaar even vrij genomen. Babystoeltje voor Rover op de fiets gemonteerd en met zijn viertjes naar het bos. "Als je altijd op de paadjes blijft, kom je niet ver in het leven," geef ik Elvis een educatie in burgerlijke ongehoorzaamheid, en beklim een hellinkje. Daarachter het bos, zonder een levende ziel dan ons vieren. Rover kan sinds een maand goed zitten en graait gelukzalig in de blaadjes. Elvis speelt verstoppertje met moeders. maakt zich niet onzichtbaar door achter een boom te gaan staan, maar zomaar ergens de handen voor haar gezicht te slaan. Als zij jou niet ziet, is het toch goed? Groot geluk. Weer thuis kijken we op bed Withnail and I op dvd, Engelse cultfilm uit '86 waar ik nooit van had gehoord. Zeker drie scenes die ik nooit meer vergeet, – "get in the back of the van" – en een innemende rol van Oom Herman uit Harry Potter als excentrieke Engelse poof. Heerlijke dag. Nu is het middernacht en moet ik aan mijn Matthäus gaan werken, want over drie weken zijn de opnames en ik heb iedereen nog een handleiding voor zangers en luisteraars beloofd en vanaf woensdag is het kilometervreten voor Nachtlied met Hengelo, Deventer en Stadskanaal op het programma, en zaterdag de dubbele voorstelling in Utrecht. "He Jan, hoe gaat ie?" "Mwah, lekker rustig"

 

wo 9/ za 12

De grote bakkenweek. Eerst het Rabotheater in Hengelo, behalve een try-out op de Technische Universiteit in Enschede ons enige optreden in Twente. Er kunnen zevenhonderd man in en dat was groot bemeten voor ons,toch ben ik enorm dankbaar met deze podia. Een vis wordt zo groot als zijn aquarium en het moet lukken dit soort bakken de komende jaren te gaan vullen. Leuk om te zien ook hoe iedereen gegroeid is, en zijn eigen dingetjes heeft ontwikkeld. De gezichten die Astrid trekt als Bill over meneer Han in Dansschool Janssen zingt, de pasjes van Bill en Sandra bij La Vie en Rose van Astrid, de verholen grijnsjes van Jakob bij de Floyd Cramer-piano'tje in Knock on your door of de binnenpretjes van Hans. Na afloop is een veelgehoord compliment dat we er zichtbaar veel plezier in hebben. Het is ook bepaald geen nare baan.

Dat iedereen wel muzikant zou willen zijn merk je ook de volgende dag op een sponsorfeestje na afloop van het optreden in de Deventer Schouwburg. Ze zouden schrikken als ze onze salarissen zouden zien, maar ach. Ruime complimenten ook van Dick Schneider, voormalig international en linksback van Feyenoord en Go Ahead Eagles. Het gezin Rot wacht in stadslogement De Leeuw, zodat ik eindelijk eens een glas wijn na afloop kan nemen in plaats van de eeuwige maltjes als aanloop naar de steevast lange terugreis naar Ossendrecht. 's nachts in bed neem ik me voor op deze plek vaker te melden hoe prachtig Jakob elke avond zijn notenpatroontjes weeft. Ik roep elke avond dat hij de bodem is onder Nachtlied en dat is ook zo, hij vangt een heel orkest op, samen met Sandra natuurlijk, die met haar klarinetten zeer bepalend is voor de Nachtlied-sound.

Een bezoeker wil bij de cd-verkoop nog even kwijt dat hij Hans zo fijn vind bassen.'net Bill Wyman, summiere noten, maar allemaal precies.'

Vrijdag zijn we door de hotelnacht wat vroeg voor Stadskanaal en vinden in de kringloopwinkel een mooie tuttige bril voor de Verdi-quiz. Theater Geert Teis. Het is ver weg, maar je krijgt er wat voor terug. De mensen die er werken houden van hun theater, net als de mensen die er komen. Met dochter Elvis in de kleedkamer is het vaste prik: bij Lola doet ze mee. Als ze met haar drie jaar in een feestjurk en roze ukelele parmantig het podium opstapt,is er niemand die nog naar ons kijkt, maar dat draagt alleen maar bij tot de feestvreugde. Als we er dan afgaan giert de adrenaline door haar koontjes, en heeft moeder Daan een flinke kluif om haar de tweede helft in toom te houden. 's Nachts liggen ze alledrie voor pampus in de auto terwijl ik in tweeeneneenhalf uur van Stadskanaal naar Ossendrecht sjees. Ik peuter vast aan Tracy Chapman,voor An & Jan. Fast car. Misschien iets met snel weg?

zaterdag eten we thuis en zijn pas om half zeven in de Stadsschouwburg in Utrecht. Twee voorstellingen achter elkaar, de eerste uitverkocht, de tweede redelijk bezet. Vooral nachtmens Bill is de laatste in zijn element. Zelf merk ik wel dat ik twee jonge kindjes heb die 's morgens om acht uur aan mijn haar sjorren, maar dat geeft juist een stimulans om nog harder te merken, want of alles uit je tenen komt, of uit de losse pols kunnen zelfs mijn naasten niet vertellen. Om twee uur naar huis, glaasje wijn ingeschonken en dit bijgetikt. Nu hoeven we vijf dagen niet te spelen, expres zo geboekt om voor de eindspurt nog even op adem te komen, voor het voorbij is. Er komen er nog maar zes, Gouda, Hoogeveen, Rotterdam, Roosendaal, Bergeyk en Amstelveen. Laat iedereen die Nachtlied nog wil zien, dan komen,want aan reprises doen we niet!

vr 18/zat 19

De kleine zaal in Gouda was in juni op de brochureverkoop al uitverkocht. Ik had bij het boeken gesmeekt om de grote zaal, maar directeur Nel Oskam drijft haar Schouwburg met strakke hand en heeft liever een over de kop volle kleine dan een halve grote. Financieel kon het voor ons niet eens uit, maar als eigen producent kun je dan die lange Jan R. op 0 salaris zetten, zodat we ons niet het genot van Gouda hoeven ontzeggen. Altijd leuk spelen en na afloop drankjes en bittergarnituur.
Grappig te merken hoeveel ik deze toer van de grotere zalen ben gaan houden. Die huiskamersfeer houden we toch wel vast. Die zit aan mij gebakken. Hoe krijg ik haar zo ver dat we volgend seizoen An & Jan in de grote mogen staan? Niet. 'het is nog steeds allemaal zaaien, wat je doet,' vindt Nel na afloop. 'De mensen komen vanzelf wel. Want wat is het prachtig. Die stemmen, die teksten...'

De Tamboer in Hoogeveen is op maat gemaakt. 400 stoelen. Als puber zat ik hier op school, het Menso Altingh College. Als jongen zat ik op de voorste rij bij Herman van Veen. Robert Long met zijn eerste toer. En nu naar bed, met Willem Nijholt en Mary Dresselhuys. Of was het Wat een planeet? In deze zaal zag twee jaar geleden ook mijn vader nog Muziek voor Miljoenen. Zijn hersenen waren al ernstig aangetast, en hij kon er weinig meer van volgen. Maar vond het heerlijk om mij nog op het podium te zien staan. Nu zit mijn stiefmoedertje op zijn plaats. We hebben het met de toegift, Schuberts Nachtlied beiden moeilijk.
'Er zijn misschien weer te weinig mensen, maar wat zijn ze bijzonder,' zei Astrid in de pauze al. Ook de medewerkster van dienst in De Tamboer bekent na afloop bijna op het podium te zijn gesprongen: 'Mensen, was het geen fantastiche avond? Kom volgend jaar weer en dan neemt iedereen twee vrienden mee...'
In de lange rit naar huis voel ik de toer in mijn benen, en de afgelopen week waarin ik hard werkte om mijn boek over de Matthäus-hertaling voor 1 december af te krijgen. Meteen de week na Nachtlied beginnen de opnames met het Residentie-orkest voor de dubbel-cd. 'Zorg wel dat je geniet van die laatste optredens' zegt vrouw Daan steeds, maar dat lukt vanzelf. Het is een mooi familietje geworden, met veel lol voor, na en tijdens de show. We gaan er een fijne laatste week van maken: woensdag Rotterdam, donderdag Roosendaal, vrijdag Bergeyk en zaterdag Amstelveen. Lezers die nog niet zijn geweest: bij twijfel: wel komen!

\wo 23/ vr 25

Als er thuis flyers op de grond liggen, schuiven ze mee naar het oud papier, om een pakje te versturen gebruikte ik een dure A0 als wikkel: de toer loopt op z'n einde, en omdat we bij de stichting niet van reprises houden is Nachtlied bijna uit. Maar ook de laatste week zitten we nog vol leven. Theater Zuidplein in Rotterdam is voor mij een dikke kick. In vijftien jaar theater geen show overgeslagen,maar altijd in de kleine. En nu in deze prachtzaal. Rotterdammers willen nog wel eens rustig afwachten of je wel deugt, maar hier zit het vanaf Gute nacht, Freunde – 'Mensen welterusten, zo is nog nooit een programma begonnen' – goed. Ook hier weer eengemiddelde van 1 op 3/4 bezoekers een cd, gigantisch als je bedenkt dat de meeste mensen met z'n tweeën komen.

Roosendaal was de eerste boeking voor Nachtlied. Met mijn plannetje was ik bij drie theaterbureau's geweest die mij veel te lauw reageerden en bovendien mijn begroting weghoonden"dat krijg je nooit verkocht." Dus ging ik naar Leo Kievit, directeur in Roosendaal, legde het hem voor en vroeg wat zoiets mocht kosten. Hij noemde een prijs waarbij het mogelijk werd. 'En zou je het daar zelf voor nemen?' vroeg ik. 'Ja hoor,daar heb ik alle vertrouwen in. heb je je agenda bij je?' Ik zie me nog glunderend naar buiten komen: de eerste is binnen!' En ik ben 'm voor altijd dankbaar voor het vertrouwen dat hij me gaf.

Mijn schoonouders in de zaal zagen nachtlied voor de derde keer. Het verschil tussen eerste try-out, premiere, en laatste week is ongemerkt groot. Alles heeft zijn plaats gevonden, grapjes uitgebouwd of ingekort, en toch... het gaat nooit op routine en elke avond is weer anders. Zo onderbrak ik Bills verhaal over Marie van Randy Newman dat hij beter omeen vertaling van Birmingham had kunnen doen. 'Marie vind ik een mooier lied,' reageerde hij verrast. 'Ja maar jij kent mijn vertaling niet.' Jakob zette al in "Roozendaal, Roozendaal, mooiste plaatsje van allemaal". En dat zit dan zo soepel in de show, en Bill, Astrid en Hans zitten gewoon met plezier te luisteren (sandra kende het lied en zat in het complot) dat je weet dat straks weer iedereen zal zeggen: "Het is of ik bij je in de huiskamer zit.'

Bergeyk ligt onder Eindhoven.Voor mij een makkieover Antwerpen, maar Bill en Hans zitten in de 70 km lange A2-file, bellen om 5 uur dat ze pas bij Utrecht zijn, om half zeven 30 km voor den bosch, om half acht nog een eind voor Eindhoven. Alex heeft voor ons dan al patat gehaald – heeft hij ook een kookbeurt,want het was Hans kookbeurt. Inmiddels is het aan het sneeuwstormen en regent het annuleringen. We beginnen gewoon om half negen zoals het hoort, bij de aankondiging van Bill leg ik uit dat ze onderweg zijn, zing zelf Vlinders in de nacht, kondig Astrid: 'Elke avond zeg ik dat ik trots en blij ben om deze vrouw aan te kondigen... (lange stilte, je voelt het publiek: nee,he...') maar vanavond ben ik extra blij dat ze er is..." Als duet zingen we Nachtfilm en dan wordt het moeilijk. Op het toneel bellen we Bill en Hans. 'Nog een kwartiertje' Ik vind 'Ikiru' in mijn zak, sinds de premiere niet meer geweest, Astrid doet alvast Vicky leandros en Jakob het lied van Ome Daan en dan staan ze in de coulissen, onze jongens, aangekleed en wel. "Hoe later op de avond, hoe schoner volk!" en de opluchting in zaal en op het podium is even groot. Hele bijzondere avond toch, en ook een mooie intieme zaal voor zoiets.

Door de sneeuw terug was even afzien, maar nu heb ik een glas perzikenpoepel ingeschonken en ga zo eens lekker naar bed. Morgen de laatste in Amstelveen. Meestal heeft zo'n laatste alles dat je denkt: waarom is het niet altijd zo gegaan,weet je dan pas hoe je 'm precies moet spelen. We gaan het meemaken!

zaterdag 26 november (slot) 'Nachtlied, slaap zacht'

Op weg naar Amstelveen ben ik al een zeer tevreden mens, ik zie het in het autospiegeltje.

"naar de kapper geweest?" word ik begroet door de Nachtlieden. Daan had het geregeld, altijd lekker om aan het einde van een project alle zorgen af te knippen. (haar is vuil). Zo zwaar waren ze niet trouwens. Een ergleuke toer,alles in orde en dat er in het algemeen meer mensen hadden moeten komen is dit seizoen bij veel producties een euvel. En vergeleken met de laatste toer van An & Jan zijn we in heel wat plekken verdubbeld,dus een mooie bodem voor volgend seizoen.

Ook aan tafel blijft het tevreden gevoel. Daar zit Jakob Klaasse, de smaakvolste pianist van Nederland, met zijn kleurrijke muzikale vrouw Sandra, daar zit Hans Zilver, een van de weinige Nederlandse zangers die mij kan ontroeren, daar is Astrid Nijgh, een vrouw met een van de bijzonderste stemmen van Nederland en iedereen is diep van binnen een beetje een starfucker: het is toch niemand minder dan Bill van Dijk die daar biefstukjes voor ons staat te bakken en de aardappeltjes in de oven doet. Ik maak mijn dank en tevredenheid kenbaar door de hele ploeg te onderscheiden met het Okapi-speldje van verdienste.

Weinig last van weemoed overigens dat we na vandaag uit elkaar gaan en elk lied voor het laatst is. Dit is juist de kick van dit soort kortlopende projecten. Op naar nieuwe liedjes, nieuwe avonturen!

In de kleine zaal staat de KLM fanfare met als gast Ben Cramer. Als Ben bij ons in de coulissen staat, halen we hem maar meteen het podium op en daar gaat ie niet af zonder De Clown. 'Dat Bill van Dijk nog eens bij mij de tamboerijn zou slaan,' plaagt Cramer. Voor publiek is het een gewone voorstelling en dat het onze laatste is speelt maar beperkt door. In ieder geval in Goodnight Irene, ons slaaplied, waarin ook 'Nachtlied, slaap zacht' wordt gewenst, en op dezelfde wijs iedereen bedankt. Bij het werkelijk ovationele appplaus zingt Bill eindelijk echt het Wilhelmus, begeleid door maestro Jakob die zich kranig weert onder én De Clown én het Wilhelmus. Dan horen we nog Jakobs mooie VPRO's sluitingstune met de klarinet van Sandra als fluit, en klinkt voor de laatste keer Schuberts Nachtlied.
Oorverdovend stil is
de nacht
je laatste wil is
onverwacht kil
en bewust
voor altijd zwijgen, zwijgen voor altijd
kalm nou maar, zelfs jij
komt zo tot rust

De laatste regels sla ik mijn armen om Bill en Astrid, het zijn vrienden geworden met wie ik de afgelopen maanden toch vier, vijf keer in de week optrok en optrad. En dat zullen het blijven ook. De cd verkoop is weer hoog. 66 cd's, is weer een op 3 a 4. 'Dat is meer dan bij een avond Beauty & the Beast en daar zitten er dan vier keer zo veel,' fluit de agent van Bill bewonderend tussen zijn tanden. We drinken nog een drankje, toasten op elkaar, ik bedank iedereen dat ze mij zonder kleerscheuren door mijn eerste productie hebben geholpen en we spreken af snel nieuwe plannen te bespreken. Bill wil over twee weken met z'n allen nog eens eten en gezellig nakaarten. Dat weet ik niet zo goed.
'Jij gaat meteen verder met je volgende project,' vermoedt Hans al.
'Als ik zo in de auto stap, is het klaar. ben ik er niet meer mee bezig. Alleen wat ik een volgende keer net zo of juist anders zou doen.' Thuis, in afwachting van Alex die nog deze nacht helemaal over Ossendrecht rijdt om het decor te dumpen, keet ik eerst even met de kleintjes, speld ook Daan het Okapi-speldje op de pyjama als dank voor haar steun en aanmoediging, en het opvangen van het hele gezin onder vaders baantje.

Dan schenk ik mezelf een glaasje perzikpoepel in, en stuur wat mailtjes. Als eerste aan Bill. Dat ik blij en trots ben dat in mijn eerste productie iemand met zo'n imposante carriere als hij, bepaald geen kleine jongen, zoveel inzet heeft getoond en het zo naar zijn zin heeft gehad. Dan naar Jakob, dat we weer een stap verder zijn gekomen en binnenkort gaan bespreken voor An & Jan. En een mailtje naar Sandra, die haar rol als 'troetelallochtoon' volledig heeft waargemaakt. Dan rijdt Alex de straat open stouwen we het huis vol met het fijne decor van Simon de Boer. Astrid hoef ik niet te mailen want die neemt ons morgen als peetoma van Elvis en Rover mee naar de premiere van Ti-Ta-Tovenaar in de Efteling. 'Niet vergeten een paar cd's in je zak te steken, je weet nooit wie je daar tegenkomt,' peins ik en dat lijkt me een mooi moment om af te sluiten, want om met meisje tita te spreken: "dat zien we morgen dan wel weer." Operatie Nachtlied geslaagd. Eerst eens lekker slapen!

PS Alle bezoekers, cdkopers van Nachtlied en lezers van dagboek Nachtlied van harte bedankt. Volgende week gaan de opnames voor de matthaus passion van start en daar begint een nieuw verhaal. Tot dan.